آنچه درباره قرص‌های لاغری باید بدانید

در دنیای امروز، سبک زندگی کم‌تحرک، تغذیه نامناسب و استرس‌های روزمره از جمله عوامل اصلی افزایش وزن به شمار می‌روند. گاهی اوقات هم ژنتیک سبب چاقی می‌شود. در پاسخ به این مشکل، افراد به دنبال راه‌های سریع و موثر برای کاهش وزن می‌روند که یکی از آن‌ها، استفاده از قرص‌های لاغری‌ست. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد، این است که این قرص‌ها برای همه افراد مناسب نیستند.

اگر دچار بیماری چاقی هستید و راه‌های متعددی را برای لاغر شدن امتحان کرده‌اید اما نتیجه‌ای نگرفته‌اید، قرص‌های لاغری می‌توانند به شما برای رسیدن به وزن مناسب و سلامت بدنتان کمک کنند. برای یافتن پاسخ سوالات درباره میزان مصرف و بایدها و نبایدهای این قرص‌ها، در ادامه این مقاله همراه ما باشید.

این قرص‌ها به روش‌های مختلفی به شما کمک می‌کنند وزن کم کنید. بیشتر این داروها یکی یا چند روش زیر را دارند:

• تنظیم اشتها
• کاهش جذب چربی
• افزایش متابولیسم

تنظیم اشتها

 قرص‌های لاغری با دخالت در چند مسیر فیزیولوژیک اصلی بدن، میزان دریافت یا مصرف انرژی را تغییر می‌دهند و نتیجه‌ی این تغییر، کاهش وزن است. نخستین مکانیسم، تنظیم اشتها است.

برخی داروها با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی (به‌ویژه نواحی مرتبط با گرسنگی و سیری در هیپوتالاموس) موجب افزایش احساس سیری و کاهش میل به غذا می‌شوند. این داروها معمولاً سطح برخی هورمون‌ها و پیام‌رسان‌های عصبی مانند سروتونین را تغییر می‌دهند و در نتیجه فرد زودتر سیر می‌شود و کالری دریافتی کاهش می‌یابد.

افزایش متابولیسم

گروه سوم قرص‌های لاغری با افزایش مصرف انرژی و تقویت متابولیسم پایه عمل می‌کنند. این دسته، از طریق تحریک سیستم عصبی سمپاتیک یا افزایش ترموژنز، میزان کالری مصرفی در حالت استراحت را بالا می‌برند. هرچند اثر این مکانیسم معمولاً از دو روش قبلی خفیف‌تر است، اما در کنار اصلاح رژیم غذایی می‌تواند به کاهش وزن کمک کند.

در مجموع، تمام داروهای لاغری با وجود تفاوت‌هایشان در یکی از این سه مسیر یا ترکیبی از آن‌ها عمل می‌کنند: کاهش اشتها، کاهش جذب، یا افزایش مصرف انرژی. تفاوت در شدت اثر، عوارض، و مناسب بودن برای افراد مختلف است، اما اساس عملکرد همه آن‌ها در همین سه اصل خلاصه می‌شود. بیشتر قرص‌های لاغری تنها با نسخه پزشک قابل دسترس هستند و معمولاً بر اساس روش اثرگذاری دسته‌بندی می‌شوند.

قرص‌های لاغری برای چه کسانی مناسب‌اند؟

اگر در دسته افراد چاق قرار می‌گیرید و این چاقی سلامت شما را به خطر انداخته است، مصرف قرص‌های لاغری می‌تواند کمک‌کننده باشد. مشکلات زیر نشان‌دهنده در خطر بودن وضعیت سلامتی شماست:

• بیماری قلبی
• کلسترول بالا
• فشار خون بالا
• اختلالات خواب مثل آپنه خواب (قطع شدن تنفس در طول خواب)
• دیابت نوع ۲
• کبد چرب
• درد مفاصل

پزشکان علاوه بر این مشکلات، شاخص توده بدنی (BMI) را هم در نظر می‌گیرند. ممکن است پزشک قرص‌های لاغری را توصیه کند؛ در صورتی که بزرگسال باشید و شاخص توده بدن شما، اعداد زیر را داشته باشد:

• برابر یا بالای ۳۰
• بالای ۲۷ و دارای مشکلات چاقی

محاسبه شاخص توده بدنی

شاخص توده بدنی، معیاری استاندارد برای سنجش نسبت وزن به قد است و به ما کمک می‌کند وضعیت هر فرد را از نظر کمبود، نرمال یا اضافه‌ بودن وزن ارزیابی کنیم. اگر می‌خواهید شاخص توده بدنی خود را محاسبه کنید، کافیست وزن خود را بر قدتان تقسیم کنید. عدد به دست آمده را در جدول زیر پیدا کنید تا متوجه وضعیت وزن خود بشوید.

شاخص توده بدنی (Kg/m2)	وضعیت وزن
کمتر از 18.5	کمبود وزن
18.5 – 24.5	وزن نرمال
25 – 29.9	اضافه وزن
30 یا بالاتر	چاقی

توجه داشته باشید که شاخص توده بدنی، چربی بدن را به طور دقیق نشان نمی‌دهد. برای ورزشکاران یا کسانی که بدنی عضلانی دارند، شاخص توده بدنی ممکن است بالا بوده اما چربی بدن کم باشد. این جدول برای کودکان، نوجوانان و سالمندان استفاده نمی‌شود.

چه مدت باید از قرص‌های لاغری استفاده کرد؟

مدت‌ زمان مصرف قرص‌های لاغری به این بستگی دارد که آیا دارو برای شما مؤثر بوده است یا خیر. اگر به اندازه‌ای وزن کم کرده‌اید که وضعیت سلامتتان بهتر شده و در عین حال دچار عوارض جدی نشده‌اید، احتمال دارد پزشک به شما پیشنهاد کند که دارو را برای مدت طولانی‌تری ادامه دهید.

اما اگر پس از ۳ تا ۶ ماه مصرف دوز کامل دارو، دست‌کم 5% از وزن بدنتان کاهش پیدا نکرده باشد، احتمالاً پزشک شیوه درمانی شما را تغییر می‌دهد و ممکن است داروی دیگری برای کاهش وزن جایگزین کند.

قرص‌های لاغری چقدر مؤثرند؟

قرص‌های لاغری که می‌توان آن‌ها را بیش از ۱۲ هفته مصرف کرد، در مقایسه با درمان‌های بی‌اثر، باعث کاهش وزن قابل‌توجهی می‌شوند. در کنار مصرف این قرص‌ها، اگر سبک زندگی سالمی داشته باشید، نتیجه بهتری می‌گیرید.

مصرف این داروها به ‌مدت یک سال می‌تواند باعث شود 3% تا 12% بیشتر از زمانی وزن کم کنید که فقط روی داشتن سبک زندگی سالم تمرکز کرده‌اید. شاید این مقدار زیاد به نظر نرسد، اما کاهش 5% تا 10% از وزن کل بدن و حفظ آن می‌تواند فواید مهمی برای سلامتی داشته باشد. برای مثال می‌تواند باعث کاهش فشار خون، کاهش سطح قند خون و پایین آمدن مقدار چربی‌ در خون شود.

چه افرادی نباید از قرص‌های لاغری استفاده کنند؟

همان‌طور که گفتیم، قرص‌های لاغری برای همه افراد مناسب نیست و مصرف آن‌ها در برخی شرایط می‌تواند خطرناک باشد. افرادی با مشکلات قلبی یا فشار خون، اختلالات تیروئید یا بیماری‌های کبدی و کلیوی، و همچنین افرادی با اختلالات روانی یا اضطراب شدید، نباید از این داروها استفاده کنند، زیرا ممکن است علائم آن‌ها تشدید شود.

همچنین زنان باردار و شیرده، افراد زیر 18 سال و کسانی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند، به دلیل خطر تداخل دارویی و آسیب به بدن، باید از مصرف قرص‌های لاغری پرهیز کنند. در کل، بدون مشورت پزشک، تحت هیچ شرایطی، قرص لاغری را خودسرانه مصرف نکنید، زیرا ممکن است عوارض جسمی و روانی جدی ایجاد کند.

مطالعه بیشتر: راهنمای کلی برای استفاده از قرص های لاغری؛ مزایا، موانع و توصیه ها

قرص‌های لاغری تایید شده

سازمان غذا و داروی آمریکا ((FDA، شش داروی کاهش وزن را برای استفاده بلند مدت تایید کرده‌ است:

• بوپروپیون–نالترکسون
• لیرگلوتاید
• اورلیستات
• فنترمین–توپیرامات
• سماگلوتاید
• ستملانوتاید

بیشتر داروهای تجویزیِ کاهش وزن با کاهش اشتها یا ایجاد احساس سیری بیشتر عمل می‌کنند؛ برخی هر دو اثر را دارند. تنها استثنا اورلیستات است که بر نحوه جذب چربی در بدن تأثیر می‌گذارد.

بوپروپیون–نالترکسون

بوپروپیون–نالترکسون دارویی ترکیبی‌ست که برای درمان اعتیاد به الکل و مواد مخدر استفاده می‌شود. بوپروپیون برای درمان افسردگی (ضدافسردگی) و همچنین کمک‌کننده برای ترک سیگار بوده و مانند تمام داروهای ضدافسردگی، ممکن است سبب تشدید افکار خودکشی شود.

مصرف بوپروپیون–نالترکسون می‌تواند فشار خون را افزایش دهد. به همین دلیل، پزشک باید در ابتدای درمان به‌طور منظم فشار خون شما را بررسی کند. عوارض جانبی شایع این دارو شامل تهوع، سردرد و یبوست است.

لیرگلوتاید

لیرگلوتاید علاوه بر کاهش وزن، برای کنترل دیابت نیز استفاده می‌شود. این دارو به صورت تزریق روزانه تجویز می‌شود. تهوع و استفراغ از شایع‌ترین عوارض آن بوده که ممکن است باعث شود برخی افراد نتوانند به مصرف آن ادامه دهند.

اورلیستات

شما می‌توانید اورلیستات را با دوز پایین‌تر و بدون نیاز به نسخه پزشک تهیه کنید. اورلیستات می‌تواند عوارضی مانند نفخ و اسهال ایجاد کند. همچنین لازم است هنگام مصرف این دارو رژیم غذایی کم‌چرب را رعایت کنید.

در موارد نادر، گزارش‌هایی از آسیب جدی کبد پس از مصرف اورلیستات وجود داشته؛ اما پژوهشگران تاکنون شواهدی پیدا نکرده‌اند که نشان دهد خود دارو مسبب این مشکل بوده است.

فنتِرمین-توپیرامات

فنتِرمین-توپیرامات ترکیبی از داروی به نام فنتِرمین (سبب کاهش وزن) و دارویی ضد تشنج به نام توپیرامات است. برخی از عوارض جانبی احتمالی آن شامل افزایش ضربان قلب و فشار خون، بی‌خوابی، یبوست و اضطراب است. توپیرامات نیز خطر بروز نقص‌های مادرزادی را افزایش می‌دهد.

سِماگلوتاید

سِماگلوتاید علاوه بر کاهش وزن، برای کمک به کنترل دیابت نوع ۲ نیز استفاده می‌شود. این دارو به شکل تزریق هفتگی مصرف می‌شود و می‌تواند در مدیریت چاقی نیز مؤثر باشد.

عوارض جانبی احتمالی آن شامل موارد زیر است:

• حالت تهوع و استفراغ
• اسهال
• درد شکم
• سردرد
• خستگی

سِتمِلانو‌تاید

مصرف سِتمِلانو‌تاید توسط سازمان غذا و داروی آمریکا فقط برای افرادی بالای ۶ سال تایید شده است که به دلیل یکی از این بیماری‌های ژنتیکی نادر دچار چاقی هستند:

• کمبود POMC (هورمون پیش‌ساز هورمون‌های مهم بدن)
• کمبود MC4R (گیرنده تنظیم کننده اشتها و وزن)
• کمبود گیرنده لپتین (هورمون کنترل کننده اشتها)

برای مصرف این دارو، باید آزمایش‌هایی انجام دهید که نشان دهد یکی از این بیماری‌ها را دارید. سِتمِلانو‌تاید مشکلات ژنتیکی ایجادکننده این شرایط را درمان نمی‌کند، اما در کاهش وزن موثر است. این دارو می‌تواند اشتها را کاهش دهد و باعث احساس سیری شود. همچنین ممکن است به سوزاندن کالری حتی در حال استراحت کمک کند. سِتمِلانو‌تاید به صورت تزریق روزانه مصرف می‌شود.

عوارض جانبی احتمالی آن شامل موارد زیر است:

• تورم یا تحریک پوست در محل تزریق
• تکه‌های تیره پوست
• حالت تهوع
• اسهال
• درد شکم
• واکنش‌های جنسی ناخواسته
• افسردگی
• تشدید افکار خودکشی

سخن پایانی

اگر می‌توانید با تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم، وزن کم کنید و سلامت خود را بازگردانید، سراغ قرص‌های لاغری نروید. البته تشخیص این مورد هم به عهده پزشک متخصص است.

همچنین سعی کنید در طول زمانی که با تجویز پزشک قرص مصرف می‌کنید، زیر نظر او باشید تا خطرات احتمالی و عوارض جانبی آن کنترل شود. به خاطر داشته باشید که قرص‌های لاغری راه حلی آسان و جادویی برای لاغری نیستند، اما می‌توانند به شما کمک کنند تا تغییرات لازم در سبک زندگی خود را ایجاد کنید.

سوالات متداول